Tusk: afera Orlenu, kryptowaluty i weta prezydenta tworzą "ponurą całość". Rząd przyjął dwie kluczowe ustawy
Premier zapowiada rozliczenie afery Orlenu i wskazuje na "magiczny trójkąt"
Podczas posiedzenia Rady Ministrów premier Donald Tusk odniósł się w ostrych słowach do publikacji dziennika "Financial Times", który opisał kulisy nieudanej transakcji zakupu wenezuelskiej ropy przez spółkę Orlen Trading Switzerland. Transakcja została zawarta w czasie, gdy prezesem koncernu był Daniel Obajtek. Według ujawnionych informacji spółka wypłaciła pośrednikowi około 230 mln dolarów zaliczki na dostawy surowca, które w dużej mierze nigdy nie zostały zrealizowane. Straty poniesione przez państwowy koncern oszacowano na 1,6 mld zł.
Szef rządu podkreślił, że sprawa nie jest odosobnionym incydentem, lecz elementem szerszego mechanizmu, w którym splatają się interesy polityczne i finansowe. Mówił o "magicznym trójkącie", na który składają się kryptowaluty, niejasne interesy na rynku paliw oraz ugrupowanie rządzące w latach poprzednich. Do tego, jak dodał, dochodzą konsekwentne weta i blokady legislacyjne ze strony prezydenta.
"Wszystko układa się w bardzo ponurą całość, bo oprócz tego magicznego trójkąta: kryptowaluty, brudne interesy na paliwach i PiS, dochodzą konsekwentne weta lub blokady ze strony Prezydenta"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zwrócił uwagę, że informacje o skali nieprawidłowości w Orlenie obiegły już światowe media, co jego zdaniem jest szczególnie kompromitujące dla Polski. Zapewnił, że rząd nie zamierza zamiatać sprawy pod dywan i będzie sukcesywnie informował opinię publiczną o postępach śledztwa.
"Financial Times pisze o jednym z największych skandali w historii naszego kraju, a cały świat dowiaduje się o aferze Orlenu za czasów pana Obajtka. Straty państwa polskiego tylko w tej jednej sprawie to 1,6 mld zł. Okazuje się, że to właśnie kryptowaluty pomogły w realizacji brudnego interesu z paliwem. Dziwni pośrednicy, przekazanie pieniędzy bez gwarancji uzyskania paliwa"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Nad śledztwami dotyczącymi działalności Orlenu osobisty nadzór sprawuje Prokurator Generalny Waldemar Żurek. Część osób usłyszała już zarzuty, a niektórzy podejrzani ukrywają się przed wymiarem sprawiedliwości, między innymi w Dubaju. Premier zapowiedział, że Polacy mają prawo znać prawdę o tej sprawie, dlatego informacje o postępach będą regularnie przekazywane opinii publicznej.
Drugie podejście do podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych
Rada Ministrów po raz drugi przyjęła projekt ustawy przewidującej opodatkowanie nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych. Celem regulacji jest pozyskanie środków, które umożliwią finansowanie działań osłonowych dla kierowców i ograniczenie skutków wzrostu cen paliw na stacjach. Premier zapewnił, że mechanizm zostanie uruchomiony natychmiast po podpisaniu ustawy przez prezydenta.
"Gwarantuję, że jeśli Prezydent wreszcie podpisze ponownie złożoną ustawę o nadzwyczajnych zyskach, natychmiast zrealizujemy kolejny etap CPN"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Pierwszy projekt ustawy został zablokowany przez prezydenta Karola Nawrockiego, który nie złożył pod nim podpisu i skierował go do Trybunału Konstytucyjnego. Premier zaapelował o ponowne przeanalizowanie decyzji i podkreślił, że ciężar kryzysu paliwowego nie może spadać na zwykłych obywateli.
"Nikt już nie powinien mieć wątpliwości, że tę ustawę trzeba podpisać. To nie ludzie mają płacić za kryzys paliwowy, nie Polacy odpowiadają za wojnę na Bliskim Wschodzie. Nie mamy wpływu na politykę Donalda Trumpa, czy Putina"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Środki pozyskane z podatku mają pozwolić na kolejną w tym roku obniżkę VAT i akcyzy na paliwa. Jak wskazano, Orlen osiągnął w pierwszym półroczu 2026 r. niemal 16 mld zł zysku netto, wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej. Zdaniem rządu tak wysokie nadzwyczajne zyski koncernu uzasadniają objęcie ich specjalną daniną.
Bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych: automatyczna utrata prawa jazdy
Podczas tego samego posiedzenia Rada Ministrów przyjęła projekt zaostrzający sankcje za wjazd na przejazdy kolejowe mimo czerwonego światła, opuszczających się zapór lub rogatek. Nowe przepisy przewidują między innymi automatyczną utratę prawa jazdy na trzy miesiące dla kierowców, którzy zlekceważą sygnalizację. W najpoważniejszych przypadkach takie zachowanie będzie mogło zostać zakwalifikowane jako przestępstwo.
Premier podkreślił, że zdaje sobie sprawę z trudów pracy kierowców, szczególnie zawodowych, ale bezpieczeństwo ludzi musi być priorytetem. Zaapelował o szybkie przyjęcie zaostrzeń przez parlament.
"Zdaję sobie sprawę, że praca kierowców, szczególnie ciężarówek, jest bardzo wymagająca i trudna, ale nie możemy ryzykować ludzkim życiem, więc będę apelował o szybkie przyjęcie także tego zaostrzenia przepisów. I mam nadzieję, że wszyscy rozumieją potrzebę tych przepisów"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Zmiany w prawie są odpowiedzią na narastający problem bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych oraz apele środowiska kolejowego. To także reakcja na niedawną katastrofę w Sokolnikach Suchych na Mazowszu, gdzie pociąg Intercity zderzył się z ciężarówką. W wypadku zginęła jedna osoba, a wiele zostało rannych.
Co to oznacza dla mieszkańców Stalowej Woli i regionu?
Dla mieszkańców Stalowej Woli i całego Podkarpacia zapowiedziane zmiany mają wymiar bardzo konkretny. Obniżka VAT i akcyzy na paliwa, finansowana z podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych, przełoży się bezpośrednio na ceny na stacjach benzynowych w mieście i okolicach. To istotne zwłaszcza dla osób dojeżdżających codziennie do pracy w Stalowej Woli, Nisku czy Rzeszowie, a także dla lokalnych przewoźników i firm transportowych, które w ostatnich latach mocno odczuły wahania cen diesla.
Zaostrzenie kar za lekceważenie sygnalizacji na przejazdach kolejowych dotyczy również regionu, przez który przebiega szereg linii kolejowych - w tym trasy w kierunku Rzeszowa, Lublina i Tarnobrzega. Na terenie powiatu stalowowolskiego i sąsiednich powiatów znajduje się wiele niestrzeżonych i strzeżonych przejazdów, na których kierowcy nierzadko ryzykują, próbując zdążyć przed nadjeżdżającym pociągiem. Automatyczna utrata prawa jazdy na trzy miesiące może być dla wielu mieszkańców dotkliwym, ale skutecznym bodźcem do zmiany nawyków.
Z kolei rozliczenie afery Orlenu i ewentualne odzyskanie części strat ma znaczenie dla finansów publicznych, z których finansowane są inwestycje w całym kraju - w tym w Stalowej Woli, gdzie realizowane są projekty infrastrukturalne i przemysłowe. Każda złotówka, która wraca do budżetu państwa, to potencjalnie większe środki na drogi, szkoły czy ochronę zdrowia w regionie. Lokalne firmy współpracujące z sektorem paliwowym i energetycznym z uwagą śledzą też losy samego koncernu, którego decyzje inwestycyjne wpływają na rynek pracy w województwie podkarpackim.
Kluczowe fakty i liczby
- Straty Orlenu w związku z nieudaną transakcją zakupu wenezuelskiej ropy oszacowano na 1,6 mld zł.
- Orlen Trading Switzerland wypłacił pośrednikowi około 230 mln dolarów zaliczki na dostawy ropy, które w dużej mierze nie zostały zrealizowane.
- Orlen osiągnął w pierwszym półroczu 2026 r. niemal 16 mld zł zysku netto, wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej.
- Rząd po raz drugi przyjął projekt ustawy o opodatkowaniu nadzwyczajnych zysków firm paliwowych.
- Pierwszy projekt ustawy został skierowany przez prezydenta Karola Nawrockiego do Trybunału Konstytucyjnego.
- Kierowcy łamiący przepisy na przejazdach kolejowych mają automatycznie tracić prawo jazdy na trzy miesiące.
- Śledztwa dotyczące Orlenu nadzoruje Prokurator Generalny Waldemar Żurek; część podejrzanych ukrywa się m.in. w Dubaju.
Premier zapowiedział, że rząd będzie konsekwentnie informował opinię publiczną o postępach śledztwa dotyczącego Orlenu, a także o efektach wdrażania nowych przepisów. Kolejne kroki legislacyjne - zarówno w sprawie podatku od nadzwyczajnych zysków, jak i zaostrzenia kar na przejazdach kolejowych - zależą teraz od tempa prac parlamentu oraz decyzji prezydenta.